THỨ TRƯỞNG BỘ VHTTDL PHAN TÂM LÀM VIỆC VỚI MỘT SỐ CƠ SỞ ĐÀO TẠO LĨNH VỰC NGHỆ THUẬT

THỨ TRƯỞNG BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH PHAN TÂM LÀM VIỆC VỚI MỘT SỐ CƠ SỞ ĐÀO TẠO LĨNH VỰC NGHỆ THUẬT

Chiều ngày 13/6/2025, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã tổ chức buổi làm việc với một số cơ sở đào tạo nghệ thuật trực thuộc Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) tại Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội. Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm đã chủ trì buổi làm việc với lãnh đạo các đơn vị đào tạo gồm: Trường Trung cấp Nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam, Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội, Học viện Múa Việt Nam. Tham dự buổi làm việc với Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm, còn có: Đại diện lãnh đạo và chuyên viên Vụ Khoa học công nghệ, Đào tạo và Môi trường; đại diện Văn phòng Bộ VHTTDL. Đại diện 03 cơ sở đào tạo là Ban Giám hiệu/Ban Giám đốc, Chủ tịch hội đồng trường, Trưởng Phòng Đào tạo, Quản lý khoa học và Hợp tác quốc tế; Trưởng phòng Khảo thí và Đảm bảo chất lượng giáo dục và một số giảng viên, giáo viên, cán bộ đã học tập, tốt nghiệp ở nước ngoài của các cơ sở đào tạo.

Nội dung buổi làm việc tập trung vào việc trao đổi, thảo luận, làm rõ về mô hình, kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới trong đào tạo lĩnh vực nghệ thuật, so sánh với mô hình đào tạo ở Việt Nam; các đề xuất điều chỉnh, thay đổi mô hình đào tạo trong thời gian tới. Cho ý kiến đối với nội dung sửa đổi các Luật: Giáo dục, Giáo dục đại học và Giáo dục nghề nghiệp, cũng như các văn bản liên quan.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm chủ trì buổi làm việc với các cơ sở đào tạo nghệ thuật

Tại hội nghị, Thứ trưởng Phan Tâm nhấn mạnh: “Trên tinh thần cởi mở và sẵn sàng đổi mới, chúng ta cần nhìn nhận rõ những điểm mạnh, điểm yếu của mô hình đào tạo hiện tại, đồng thời tích cực học hỏi kinh nghiệm quốc tế để xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp, nâng cao năng lực sáng tạo, thực hành của học sinh, sinh viên ngành nghệ thuật. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, việc đổi mới công tác quản lý giáo dục nghệ thuật là yêu cầu tất yếu nhằm phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo của ngành, góp phần nâng cao vị thế của nền giáo dục nghệ thuật quốc gia”

Trên tinh thần quán triệt nội dung cụ thể của buổi làm việc về đào tạo nghệ thuật, lãnh đạo các đơn vị Trường Trung cấp Nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam, Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội, Học viện Múa Việt Nam đã lần lượt phát biểu chia sẻ những trải nghiệm đã từng được học tập, làm việc tại các trường đào tạo quốc tế. Lãnh đạo và một số giảng viên của các đơn vị đào tạo đã trình bày trải nghiệm và những nghiên cứu mô hình đào tạo quốc tế về nghệ thuật tại các quốc gia như Nga (Liên Xô cũ), Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản, Áo, Australia, Trung quốc, Ấn Độ… qua đó rút ra những bài học kinh nghiệm phù hợp để định hướng kiến nghị tiêu chí xem xét điều chỉnh mô hình đào tạo nghệ thuật của Việt Nam, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế cho sinh viên ngành nghệ thuật. Các trường cũng chỉ rõ thuận lợi và khó khăn trong hoạt động đào tạo nghệ thuật; chỉ ra yếu tố đặc thù và những giải pháp để giúp các đơn vị đào tạo tháo gỡ “điểm nghẽn” trong luật định hiện hành. Các trường đều đánh giá cao các chương trình đào tạo đa dạng, thực hành thực tế và các mối quan hệ hợp tác quốc tế hiện nay trên lĩnh vực văn hoá của Việt Nam. Tuy nhiên, còn nhiều vướng mắc quy định về tuyển sinh, thời gian đào tạo, văn bằng chứng chỉ, nội dung đào tạo chưa thực sự phù hợp với yêu cầu của ngành nghề.

Trên cơ sở những trải nghiệm thực tiễn của mình, ThS. NSƯT. Ngô Lê Thắng, Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam chia sẻ: Đối với lĩnh vực nghệ thuật Xiếc, trên thế giới hiện nay có thể xem xét mô hình của các nước xã hội chủ nghĩa (trước đây và hiện nay) và mô hình của các nước Phương Tây; hoặc xem xét ở khía cạnh văn hóa, giáo dục trong đào tạo nghệ thuật của các nước theo văn hóa Châu Á và văn hóa Châu Âu.

Xem xét trong mô hình các nước xã hội chủ nghĩa, trong đó lấy mô hình đào tạo nghệ thuật Xiếc của Trung Quốc làm ví dụ. Họ đào tạo nghệ thuật Xiếc từ khi người học còn nhỏ, đào tạo khổ luyện trong thời gian dài với khối lượng kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo lớn và yêu cầu trình độ của người học đạt được ở mỗi cấp độ rất cao, đào tạo kết hợp giữa nghệ thuật và đào tạo văn hóa phổ thông. Ngược lại, các nước Phương Tây với nền kinh tế phát triển, nghệ thuật được yêu thích, người dân theo học nghệ thuật không chuyên khi còn là học sinh, mặt bằng chung của những thí sinh khi tham gia tuyển sinh học nghệ thuật chuyên nghiệp đã ở mức độ tương đối. Vì thế các Trường đào tạo nghệ thuật tuyển sinh đầu vào đều là những ứng viên đã đạt ở trình độ nhất định, thời gian đào tạo chuyên nghiệp của họ sẽ ngắn hơn.

Xem xét ở khía cạnh văn hóa trong đào tạo nghệ thuật Xiếc, nhiều quốc gia Châu Á như Trung Quốc, Mông Cổ, Triều Tiên coi trọng đào tạo nghệ thuật truyền thống và đầu tư lớn về tài chính, tạo điều kiện về chính sách để phát triển những loại hình nghệ thuật truyền thống của dân tộc. Tuyển chọn những học sinh còn nhỏ, có năng khiếu và tổ chức đào tạo dài hạn để học sinh phát triển hết tiềm năng, trở thành những đỉnh cao trong nghệ thuật Xiếc, đào tạo không vì mục đích lợi nhuận. Còn các nước Châu Âu phần lớn là các nước tư bản, lợi nhuận luôn được đặt lên hàng đầu trong mọi quyết định kinh doanh, đào tạo nghệ thuật cũng là một loại hình kinh doanh cần sinh ra lợi ích cho các ông chủ sở hữu các cơ sở đào tạo. Vì vậy việc thiết kế các khóa học nói chung, các khóa đào tạo nghệ thuật Xiếc nói riêng cũng linh động, phù hợp với nhu cầu cầu của người học và khả năng chi trả học phí của họ. Tuy nhiên, đối với các chương trình tuyển sinh học sinh ở lứa tuổi nhỏ, các cơ sở đào tạo này cũng tổ chức kết hợp đào tạo nghệ thuật Xiếc với đào tạo văn hóa phổ thông tại cơ sở cho học sinh.

ThS.NSƯT Ngô Lê Thắng – Bí thư Chi bộ, Hiệu Trưởng Trường Trung cấp Nghệ thuật

Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam

Đồng thời, ông Ngô Lê Thắng cũng bày tỏ quan điểm cá nhân: Để phát triển nghệ thuật truyền thống, đặc thù của Việt Nam, phù hợp với yêu cầu đổi mới và hội nhập quốc tế, có thể tồn tại song song 02 mô hình, trong đó cần đẩy mạnh việc giáo dục, đào tạo nghệ thuật cho học sinh ở các cấp học, để học sinh khi còn ngồi trên ghế nhà trường đã có thể phát triển đam mê, năng khiếu nghệ thuật và đạt được trình độ nhất định; là nguồn tuyển sinh quan trọng để các cơ sở đào tạo nghệ thuật chuyên nghiệp tuyển chọn vào tiếp tục đào tạo các chương trình ở mức độ cao hơn; bên cạnh đó đào tạo nghệ thuật chuyên nghiệp cần phải được ưu tiên phát triển đúng mức, tôn trọng những yếu tố đặc thù, khác biệt của ngành từ độ tuổi tuyển sinh, thời gian đào tạo đến việc cấp văn bằng, chứng chỉ…

Trên cơ sở thực tiễn, các trường kiến nghị sửa đổi chính sách pháp luật, để các quy định của pháp luật. Các ý kiến đề xuất cần xem xét chỉnh sửa nội dung liên quan đến đào tạo nghệ thuật trong Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học, Luật Giáo dục nghề nghiệp và các văn bản quy phạm pháp luật hiện tại để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động đào tạo, đặc biệt về tuyển sinh, thời gian đào tạo và chính sách đãi ngộ cho người học và nhà giáo giảng dạy tại các cơ sở đào tạo nghệ thuật. Để các quy định của pháp luật phải tạo ra “hành lang” thuận lợi cho các cơ sở đào tạo hoạt động, đào tạo nhiều hơn các tài năng cho đất nước, duy trì và phát triển nền văn hóa nghệ thuật của dân tộc, chứ không phải là tạo ra “rào cản”, gây khó khăn hơn cho các cơ sở đào tạo nghệ thuật đặc thù vốn đã và đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức trong tuyển sinh và đào tạo hiện nay.

Với yêu cầu đổi mới quản lý giáo dục nghệ thuật, Thứ trưởng Phan Tâm đã nhắc lại một số chủ trương lớn của Đảng ta và Tổng Bí thư Tô Lâm trong phát triển văn hoá kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc cũng như các nội dung quan trọng trong các bộ tứ chiến lược của Đảng ta, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đổi mới toàn diện trong quản lý và phát triển giáo dục nghệ thuật trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Theo đó, cần xây dựng các chính sách quản lý linh hoạt, phù hợp với đặc thù ngành nghệ thuật, thúc đẩy sáng tạo, đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường hợp tác quốc tế, và nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên. Đồng thời, đề xuất xây dựng các chuẩn mực mới về đào tạo, kiểm định chất lượng và xây dựng môi trường học tập sáng tạo, hiện đại. Xây dựng mô hình đào tạo phù hợp với xu hướng phát triển của ngành nghệ thuật và thời kỳ hội nhập quốc tế của Việt Nam là vô cùng cần thiết để nâng cao chất lượng giảng dạy và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường trong nước và quốc tế.